Bhâbhâd Songennep Bagian I

Sumenep-catatanperubahan. Pengantar: dalam edisi III dan edisi selanjutnya, kami akan memuat kolom “Konkonan”. Rubrik dimaksudkan untuk menghadir ruang diskusi tentang Madura secara intens. Untuk kali ini, kami akan memuat “Bhâbhâd Songennep” karya Radin Werdisastrosecara bersambung. Kami memuatnya dengan sistem penulisan ejaan bahasa Madura yang disempurnakan. Buku ini awalnya berbahasa Jawa dan dialih-bahasakan pada Madura oleh R. Mohd. Widji Sastranegara. Buku ini ditulis pada 15 Februari 1914 (berdasarkan Pyatoran Sè Ngangghit) dan selesai ditulis ulang 20 Maret 1971 (berdasarkan Pyatoran Sè Nyalèn)

(Bab I)

Kacarèta’a jaman kona è Songennep baḍa Rato bhângsa Madhurâ kasorang, anyama Pangèran Mandhârâghâ, marghâ kalongghuânna è Mandhârâghâ. Dhinèng Pangèran Mandhârâghâ jarèya kaagungan potra lalakè’ kaḍuwâ, anyama: (1) Pangèran Bukabu, marghâ kalongghuânna è Bukabu. (2) Pangèran Bhârâghung marghâ kalongghuânna è Bhârâghung.

Ta’ abit Pangèran Mandhârâghâ ghellâ’ sèdhâ, èsarèyaghi è Mandhârâghâ kèya (satèya Mandhârâghâ dhaddi kampong, maso’ dhisa Kèlès noro’ Onderdistrik Ambunten, Distrik bârâ’ ḍâjâ) teppa’ mongghing tèmor ḍhâjâna somber Mandhârâghâ. Asta buru bi’ rèng-orèng dhisa jaḍiyâ kappra ènyamaè Asta Patapan, marghâ ghi’ lambâ’na ghâsèk èkennengngè orèng atapa.

Èkala pandhâ’na carèta, Pangèran sè kaḍuwâ ghellâ’ paḍa sèdhâ. Pangèran Bukabu èsarèyaghi è Bukabu (satèya Bukabu dhâddi dhisa, ghun è bârâ’ ḍâjâna Mandhârâghâ, noro’ Onderdistrik Ambunten). Dhinèng Pangèran Bhârâghung èsarèyaghi è Bhârâghung (satèya Bhârâghung dhâddi dhisa, noro’ Onderdistrik Lu’-Ghulu’, Distrik bârâ’ lao’).

Prandhinèng Pangèran Bhârâghung ghellâ’ adhinggâ potra bâbinè’ kasorang, anyama Endang Kilangen, araka Bramanakanda. Ta’ abit Endang Kilangen kaaghungan potra lalakè’ kasorang anyama Wagungru’yat. Saellana Wagungru’yat dhibhâsa, pas jumenneng rato è Songennep, ajhâjjhuluk Pangèran Satyadiningrat, akaraton è dhisa Banasarè (satèya Banasarè dhâddi dhisa, noro’ Onderdistrik Ru-Baru, Distrik bârâ’ ḍâjâ).

Pangèran Satyadiningrat ghellâ’ pas lajhu araji majhâḍi’ sapopona èbhuna, iyâ arèya potrana Pangèran Bukabu, anyama Dewi Sarini. Ta’ abit Pangèran Satyadiningrat kaaghungan potra bâbinè anyama Saini, ajhâjjhuluk Dhinaju Potrè Konèng, sabâb kolè’na konèng taḍâ’ bhâbhânḍhinganna, sarta raddhinna alèlèbâdhi. Saellana Dhinaju Potrè Konèng ghellâ’ ceng-kapaceng, lajhu ètarè èparaka’ana bi’ rama-èbhuna, tapè ta’ kasokan; marghâ salèrana ta’ angghâli sakalè parkara dhunnya, coma’ lèbur abhâktè ka Gustè Allah bhâi. Saellana jarèya Dhinaju Potrè Konèng lajhu mèyos ka ghuwâ Pajuddhan, nyeppè abhâreng parnyaèna katello.

Kaoca’a bâḍâ orèng tapa lalakè’ kaḍuwâ satarètan paḍâ potrana Rato panḍhita, iyâ arèya: (1) anyama Adipoday, atapa engghun è ghunong Gegger, (2) anyama Adirasa, atapa engghun è ghunong Galagas.

Kaoca’an Dhinaju Potrè Konèng sè nyeppè ta’ adhâ’âr, ta’ asarèn. Saellana ollè pèttong malem teppa’ tangghâl pa’bhellâs, salèrana tareddhep lajhu asopena apolong teḍung bi’ orèng lalakè’ kasorang, robâna talèbât bhaghus, ngako anyama Adipoday. Pada kala jârèya Dhinaju Potrè Konèng takerjhât, lajhu abungo, ngabhâs orèng sè ètèngalè è ḍalem sopennana, tapè ta’ ngoladhi pa-apa. Saellana ghi’ lagghu Dhinaju Potrè Konèng lajhu bhubhâ ka karaton. Bit-abit lajhu bhubhut.

Amarghâ jarèya rama-èbhuna talèbât dhukana, kongsè Dhinaju Potrè Konèng èkarsa’aghi patè’è, karana rama-èbhuna ta’ kellar nyanḍâng malo, tako’ kongsè kapyarsa ka To-rato sè laèn, ta’ burung andhâddhiyâghi kocemma naghârâ. Anangèng ta’ kadhâddhiyân èpatè’è, marghâ palanglangnga Kè Patè. (1-2) (sumber: http://santrepangarangan.com/bhabhad-songennep-bagian/)